pelala.net

Zaloguj się

Polski

Eesti keelEnglishEspañolDeutschFrançaisPolskiItalianoSuomi

Próba dziewiątkowa

Każdą liczbę da się zredukować do jednej cyfry: dodaj jej cyfry i powtarzaj, aż zostanie jedna. 47 daje 4 + 7 = 11, a potem 1 + 1 = 2.

Cały sens sprawdzianu polega na tym, że ta redukcja przeżywa mnożenie i dodawanie. Jeśli działanie zgadza się dla liczb, musi zgadzać się dla ich postaci zredukowanych:

47 × 23 = 1081 → 2 × 5 = 10 → 1, a 1081 → 1. Zgadza się.

Jeśli te dwie wartości się nie zgadzają, w odpowiedzi na pewno jest błąd. Sam sprawdzian jest łatwy, bo cała praca dzieje się na pojedynczych cyfrach.

Uczciwe ostrzeżenie. Sprawdzian znajduje błędy, ale nie dowodzi poprawności. Zła odpowiedź może przypadkiem mieć tę samą postać zredukowaną, a jeden przypadek jest szczególnie częsty: przestawione cyfry. Zarówno 1081, jak i 1801 redukują się do jedynki, więc tego błędu ten sprawdzian nie widzi.

Właśnie dlatego idzie w parze z szacowaniem wielkości. Oszacowanie pokazuje, czy odpowiedź jest we właściwym miejscu, a próba dziewiątkowa łapie wiele z drobniejszych błędów, które wielkości nie zmieniają.

Ta sama suma cyfr wraca w cechach podzielności, gdzie sprawdza podzielność przez dziewięć.

Ćwicz

Ćwiczenie daje gotowe działanie i pyta o cztery redukcje: obu czynników, iloczynu dwóch zredukowanych cyfr oraz odpowiedzi. Dwie ostatnie muszą wyjść tak samo i na tym polega cały sprawdzian.

Sposoby liczenia w pamięci

Dodawanie i odejmowanie

• Uzupełnienia do dziesięciuPodstawa liczenia w pamięci. Naucz się pięciu par i przećwicz je tutaj.
• Przekraczanie dziesiątkiPrzekraczając dziesiątkę, zawsze przez nią przechodź. Uzupełnij pierwszą liczbę do dziesięciu i dodaj resztę.
• Dodawanie od lewejW pamięci dodaje się od większych rzędów, a nie od mniejszych jak na kartce. Zacznij od dziesiątek.
• Odejmowanie w częściachNajpierw odejmij dziesiątki, potem jedności. Ten sam ruch co w dodawaniu, tylko w drugą stronę.
• Odejmowanie przez doliczanieZamiast pożyczać, doliczaj od mniejszej liczby. Pierwszy krok to zawsze uzupełnienie do dziesięciu.
• Zaokrąglenie i poprawkaGdy liczba leży tuż poniżej okrągłej, licz na okrągłej i popraw na końcu. Przy dodawaniu odejmij, przy odejmowaniu dodaj.
• Stała różnicaPrzesuń obie liczby o tyle samo, aż odejmowana stanie się okrągła. Różnica się nie zmienia i poprawka nie jest potrzebna.

Mnożenie

• Mnożenie przez osiemTrzy podwojenia z rzędu, a po drodze dostajesz za darmo dwójki i czwórki.
• Kwadraty jako punkty zaczepieniaNaucz się dziewięciu kwadratów na pamięć i dochodź od nich do sąsiednich iloczynów. Najtrudniejszy róg tabliczki mnożenia leży tuż obok kwadratów.
• Mnożenie przez dziewięćTak naprawdę to mnożenie przez dziesięć i jedno odejmowanie.
• Mnożenie w częściachRozłóż większy czynnik na dziesiątki i jedności, pomnóż każdą część osobno, a potem dodaj.
• Mnożenie liczb dwucyfrowychRozłóż jeden czynnik i pomnóż drugi przez każdą część. Nic nowego, tylko jedna warstwa więcej.
• Zaokrąglanie w mnożeniuPomnóż przez pobliską okrągłą liczbę i popraw na końcu. Poprawka to różnica razy drugi czynnik.
• Połowienie i podwajanieMnożenie przez pięć to mnożenie przez dziesięć i połowienie. Połowienie jednego czynnika przy podwojeniu drugiego nie zmienia iloczynu.
• Mnożenie przez jedenaścieRozsuń cyfry i wstaw ich sumę w środek. Gdy suma przekroczy dziewięć, jedno przechodzi na cyfrę po lewej.
• Kwadrat dowolnej liczby dwucyfrowejWybierz najbliższą wielokrotność dziesięciu. Przesuń do niej jeden czynnik, a drugi o tyle samo w przeciwną stronę, pomnóż nowe czynniki i dodaj kwadrat przesunięcia.
• Różnica kwadratówGdy dwa czynniki leżą w tej samej odległości od okrągłej liczby, podnieś do kwadratu liczbę między nimi i odejmij kwadrat odległości.
• Kwadraty liczb kończących się piątkąOdrzuć końcową piątkę, pomnóż resztę przez następną liczbę i dopisz 25. Kwadrat 35 to 3 × 4 i 25, czyli 1225.

Dzielenie

• Dzielenie w częściachDzielenie to pytanie o mnożenie zadane od tyłu. Większą dzielną rozłóż na części, które dzielą się łatwo.
• Dzielenie z resztąKiedy dzielenie nie wychodzi równo, odpowiedzią jest iloraz i reszta. Ten sam ruch mówi też, jak duży jest wynik.
• Połowienie w dzieleniuDzielenie przez cztery to dwa połowienia, przez osiem trzy. Dzielenie przez pięć to podwojenie i podział przez dziesięć.
• Rozkładanie dzielnikaGdy dzielnik rozkłada się na czynniki, podziel dwa razy z rzędu mniejszymi liczbami. Dzielenie przez sześć to dzielenie przez dwa, a potem przez trzy.
• Upraszczanie dzieleniaPodziel obie liczby przez ten sam czynnik. Iloraz zostaje ten sam, a dalej liczysz na mniejszych liczbach.
• Cechy podzielnościZanim podzielisz, prawie na pierwszy rzut oka widać, czy dzielenie wyjdzie bez reszty.

Sprawdzanie

• Szacowanie wielkościZaokrąglij, weź przybliżoną odpowiedź i dopiero potem licz dokładnie. Wtedy duży błąd nie przejdzie.
• Próba dziewiątkowaZredukuj każdą liczbę do jednej cyfry, wielokrotnie dodając jej cyfry. Jeśli działanie jest poprawne, musi się zgadzać także dla postaci zredukowanych.

Liczenie w pamięci