pelala.net

Zaloguj się

Polski

ČeštinaDanskDeutschEesti keelEnglishEspañolFrançaisItalianoLatviešuLietuviųMagyarNederlandsNorskPolskiPortuguêsSuomiSvenskaTürkçeРусскийУкраїнськаالعربية日本語한국어

Próba dziewiątkowa

Każdą liczbę da się zredukować do jednej cyfry: dodaj jej cyfry i powtarzaj, aż zostanie jedna. 47 daje 4 + 7 = 11, a potem 1 + 1 = 2.

Cały sens tej próby polega na tym, że ta redukcja jest zgodna z mnożeniem i dodawaniem. Jeśli działanie zgadza się dla liczb, musi zgadzać się dla ich postaci zredukowanych:

47 × 23 = 1081 → 2 × 5 = 10 → 1, a 1081 → 1. Zgadza się.

Jeśli te dwie wartości się nie zgadzają, w odpowiedzi na pewno jest błąd. Sama próba jest łatwa, bo całe liczenie odbywa się na liczbach jednocyfrowych.

Uczciwie ostrzegam. Próba wykrywa błędy, ale nie dowodzi poprawności. Zła odpowiedź może przypadkiem mieć tę samą postać zredukowaną, a jeden przypadek jest szczególnie częsty: przestawione cyfry. Zarówno 1081, jak i 1801 redukują się do jedynki, więc tego błędu ta próba nie wykrywa.

Właśnie dlatego idzie w parze z szacowaniem wyniku. Oszacowanie pokazuje, czy odpowiedź ma właściwy rząd wielkości, a próba dziewiątkowa łapie wiele z drobniejszych błędów, które wielkości nie zmieniają.

Ta sama suma cyfr wraca w cechach podzielności, gdzie sprawdza podzielność przez dziewięć.

Ćwicz

Ćwiczenie daje gotowe działanie i pyta o cztery redukcje: obu czynników, iloczynu dwóch zredukowanych cyfr oraz odpowiedzi. Dwie ostatnie muszą wyjść tak samo i na tym polega cała próba.

Sposoby liczenia w pamięci

Dodawanie i odejmowanie

• Uzupełnienia do dziesięciuPodstawa liczenia w pamięci. Naucz się pięciu par i przećwicz je tutaj.
• Przekraczanie dziesiątkiGdy suma przekracza dziesięć, zawsze zatrzymaj się po drodze na dziesiątce. Uzupełnij pierwszą liczbę do dziesięciu i dodaj resztę.
• Dodawanie od lewejW pamięci dodaje się od wyższych rzędów, a nie od niższych jak na kartce. Zacznij od dziesiątek drugiej liczby.
• Odejmowanie częściamiOdejmij najpierw dziesiątki odjemnika, potem jego jedności. Tak samo jak przy dodawaniu, tylko w drugą stronę.
• Odejmowanie przez doliczanieZamiast pożyczać, doliczaj od mniejszej liczby. W pierwszym kroku zawsze korzystasz z uzupełnienia do dziesięciu.
• Zaokrąglenie i poprawkaGdy dodawana liczba albo odjemnik leży tuż poniżej okrągłej, licz na okrągłej i popraw na końcu. Przy dodawaniu odejmij, przy odejmowaniu dodaj.
• Stała różnicaPrzesuń obie liczby o tyle samo, aż odejmowana stanie się okrągła. Różnica się nie zmienia i poprawka nie jest potrzebna.

Mnożenie

• Mnożenie przez osiemTrzy podwojenia z rzędu, a po drodze dostajesz za darmo mnożenie przez dwa i przez cztery.
• Kwadraty jako punkty zaczepieniaNaucz się dziewięciu kwadratów na pamięć i wyprowadzaj z nich sąsiednie iloczyny. Najtrudniejszy róg tabliczki mnożenia leży tuż obok kwadratów.
• Mnożenie przez dziewięćTak naprawdę to mnożenie przez dziesięć i jedno odejmowanie.
• Mnożenie częściamiRozłóż większy czynnik na dziesiątki i jedności, pomnóż każdą część osobno, a potem dodaj.
• Mnożenie liczb dwucyfrowychRozłóż jeden czynnik i pomnóż drugi w całości przez każdą część. Nic nowego, tylko jedna warstwa więcej.
• Zaokrąglanie w mnożeniuPomnóż przez pobliską okrągłą liczbę i popraw na końcu. Poprawka to różnica razy drugi czynnik.
• Połowienie i podwajanieMnożenie przez pięć to mnożenie przez dziesięć i połowienie. Połowienie jednego czynnika przy podwojeniu drugiego nie zmienia iloczynu.
• Mnożenie przez jedenaścieRozsuń cyfry liczby dwucyfrowej i wstaw ich sumę w środek. Gdy suma przekroczy dziewięć, w środek idzie tylko jej cyfra jedności, a jedynkę dodaj do cyfry po lewej.
• Kwadrat dowolnej liczby dwucyfrowejWybierz najbliższą wielokrotność dziesięciu. Przesuń do niej jeden czynnik, a drugi o tyle samo w przeciwną stronę, pomnóż nowe czynniki i dodaj kwadrat przesunięcia.
• Różnica kwadratówGdy dwa czynniki leżą w tej samej odległości od okrągłej liczby, podnieś do kwadratu liczbę leżącą dokładnie pośrodku między nimi i odejmij kwadrat odległości.
• Kwadraty liczb kończących się piątkąOdrzuć końcową piątkę, pomnóż to, co zostanie, przez następną liczbę i dopisz 25. Na przykład kwadrat 35: 3 × 4 = 12 i na końcu 25, wychodzi 1225.

Dzielenie

• Dzielenie częściamiDzielenie to pytanie o mnożenie zadane od tyłu. Większą dzielną rozłóż na części, które dzielą się łatwo.
• Dzielenie z resztąKiedy dzielenie nie wychodzi równo, odpowiedzią jest iloraz i reszta. Sama okrągła wielokrotność dzielnika mówi już mniej więcej, jak duży jest wynik.
• Połowienie w dzieleniuDzielenie przez cztery to dwa połowienia, przez osiem trzy. Dzielenie przez pięć to podwojenie, a potem dzielenie przez dziesięć.
• Rozkładanie dzielnikaGdy dzielnik rozkłada się na czynniki, podziel dwa razy z rzędu, za każdym razem przez liczbę mniejszą od dzielnika. Dzielenie przez sześć to dzielenie przez dwa, a potem przez trzy.
• Upraszczanie dzieleniaPodziel obie liczby przez ten sam czynnik. Iloraz zostaje ten sam, a dalej liczysz na mniejszych liczbach.
• Cechy podzielnościZanim podzielisz, prawie na pierwszy rzut oka widać, czy dzielenie wyjdzie bez reszty.

Sprawdzanie

• Szacowanie wynikuZaokrąglij, oszacuj odpowiedź i dopiero potem licz dokładnie. Wtedy duży błąd nie przejdzie niezauważony.
• Próba dziewiątkowaZredukuj każdą liczbę do jednej cyfry, wielokrotnie dodając jej cyfry. Jeśli dodawanie lub mnożenie jest poprawne, musi się zgadzać także dla postaci zredukowanych.

Liczenie w pamięci