pelala.net

Giriş yap

Türkçe

ČeštinaDanskDeutschEesti keelEnglishEspañolFrançaisItalianoLatviešuLietuviųMagyarNederlandsNorskPolskiPortuguêsSuomiSvenskaTürkçeРусскийУкраїнськаالعربية日本語한국어

10'a tamamlama

Toplamı 10 olan tek basamaklı iki sayı birbirini 10'a tamamlar. Böyle yalnızca beş çift vardır:

1 + 9   2 + 8   3 + 7   4 + 6   5 + 5

Bu beş çifti, cevap hiç hesap yapmadan gelecek kadar iyi öğrenmeye değer. O zaman zihinden işlemde geri kalan her şey kolaylaşır, çünkü 10'u geçmek 10'a tamamlamaya dönüşür.

Örneğin 8 + 5. 8'i 10'a tamamlayan sayı 2'dir, bu yüzden 5'ten 2'yi al ve 10'u tamamla. Geriye 3 kalır ve sonuç 13'tür. Çıkarmada aynı fikir ters yönde işler: 13 − 5'te önce 3 çıkarıp 10'a inersin, sonra 2 daha çıkarırsın ve sonuç 8 olur.

Alıştırma yap

Çiftler düşünmeden aklına geliyorsa onları gerçek oyunda dene. Toplamada 10'u geçmek sürekli karşına çıkar ve her seferinde bu beş çiftten birine dönüşür.

Zihinden işlem yöntemleri

Toplama ve çıkarma

• 10'a tamamlamaZihinden işlemin temeli. Beş çifti öğren ve hemen burada alıştırma yap.
• 10'dan geçerek toplamaToplam 10'u geçiyorsa yolda her zaman 10'da dur. Birinci sayıyı 10'a tamamla ve kalanı ekle.
• Soldan sağa toplamaZihinden toplamada kâğıttaki gibi en küçük basamaktan değil, en büyük basamaktan başlanır. İkinci sayının onluklarını ekleyerek başla.
• Parçalara ayırarak çıkarmaÇıkanın onluklarını ve birliklerini ayrı ayrı çıkar. Toplamadaki yolun aynısı, yalnızca ters yönde.
• İleri sayarak çıkarmaOnluk bozmak yerine küçük sayıdan büyük sayıya kadar ileri say. İlk adımda her zaman 10'a tamamlamayı kullanırsın.
• Yuvarla ve düzeltToplanan ya da çıkan yuvarlak bir sayının biraz altındaysa yuvarlak sayıyla hesapla ve sonunda düzelt. Toplamada çıkar, çıkarmada geri ekle.
• Sabit farkÇıkan yuvarlak bir sayı olana kadar iki sayıyı da aynı miktarda kaydır. Fark değişmez ve düzeltmeye gerek kalmaz.

Çarpma

• 8 ile çarpmaArt arda üç kez ikiye katla, yolda 2 ve 4 ile çarpma da bedavaya gelir.
• Dayanak olarak karelerDokuz tam kareyi ezberle ve onlardan komşu çarpımlara ulaş. Çarpım tablosunun en zor köşesi karelerin hemen yanındadır.
• 9 ile çarpmaAslında 10 ile çarpıp bir kez çıkarmaktır.
• Parçalara ayırarak çarpmaBüyük olan çarpanı onluklarına ve birliklerine ayır, ikisini ayrı ayrı çarp ve sonuçları topla.
• İki basamaklı sayıları çarpmaBir çarpanı parçalarına ayır ve diğer çarpanın tamamını iki parçayla da çarp. Burada yeni bir şey yok, yalnızca bir katman daha var.
• Çarpmada yuvarlamaYakındaki yuvarlak sayıyla çarp ve sonra düzelt. Düzeltme, aradaki farkın diğer çarpanla çarpımıdır.
• Yarıya indirme ve ikiye katlama5 ile çarpmak, 10 ile çarpıp yarısını almaktır. Bir çarpanı yarıya indirip diğerini ikiye katlamak çarpımı değiştirmez.
• 11 ile çarpmaİki basamaklı sayının rakamlarını birbirinden ayır ve toplamlarını araya yaz. Toplam 9'u geçerse araya yalnızca toplamın birler basamağındaki rakam yazılır ve 1 de soldaki rakama eklenir.
• İki basamaklı sayının karesiEn yakın onluğu seç. Bir çarpanı bu onluğa kadar kaydır, diğerini aynı miktarda ters yöne kaydır, yeni çarpanları çarp ve kaydırma miktarının karesini ekle.
• İki kare farkıİki çarpan yuvarlak bir sayıya eşit uzaklıktaysa ortalamalarının karesini al ve uzaklığın karesini çıkar.
• 5 ile biten sayının karesiSondaki 5'i at, kalan sayıyı bir fazlasıyla çarp ve sonuna 25 yaz. Örneğin 35'in karesi: 3 × 4 = 12, sonuna 25 gelir ve sonuç 1225 olur.

Bölme

• Parçalara ayırarak bölmeBölme, tersten sorulmuş bir çarpma sorusudur. Büyük bir bölüneni kolay bölünen parçalara ayır.
• Kalanlı bölmeBölme tam çıkmıyorsa sonuç bir bölüm ve bir kalandır. Bölenin yuvarlak bir katı bile sonucun aşağı yukarı ne kadar olacağını söyler.
• Bölmede yarıya indirme4'e bölmek iki kez yarıya indirmektir, 8'e bölmek üç kez. 5'e bölmek ise ikiye katlayıp sonra 10'a bölmektir.
• Böleni çarpanlarına ayırmaBölen çarpanlarına ayrılabiliyorsa art arda iki kez, her seferinde bölenden küçük bir sayıya böl. 6'ya bölmek, önce 2'ye, sonra 3'e bölmektir.
• Bölmeyi sadeleştirmeİki sayıyı da aynı sayıya böl. Bölüm değişmez ve daha küçük sayılarla devam edersin.
• Bölünebilme kurallarıBölmeye başlamadan önce sayının tam bölünüp bölünmeyeceğini neredeyse bir bakışta görebilirsin.

Kontrol etme

• Sonucu tahmin etmeYuvarla, yaklaşık sonucu bul, ancak ondan sonra tam hesapla. Böylece büyük bir hata gözden kaçmaz.
• Dokuzla sağlamaHer sayıyı, rakamlarını tekrar tekrar toplayarak tek bir rakama indir. Bir toplama ya da çarpma doğruysa indirgenmiş hâllerde de doğru çıkmalıdır.

Zihinden işlem