Δοκιμή του εννιά
Κάθε αριθμός μπορεί να γίνει ένα μόνο ψηφίο: πρόσθεσε τα ψηφία του και επανάλαβε μέχρι να μείνει ένα ψηφίο. Το 47 δίνει 4 + 7 = 11 και μετά 1 + 1 = 2.
Όλο το νόημα του ελέγχου είναι ότι αυτή η μετατροπή δεν χαλάει την πρόσθεση ούτε τον πολλαπλασιασμό. Αν η πράξη ισχύει για τους αριθμούς, πρέπει να ισχύει και για τις μονοψήφιες μορφές τους:
47 × 23 = 1081 → 2 × 5 = 10 → 1, και 1081 → 1. Ταιριάζει.
Αν αυτά τα δύο δεν ταιριάζουν, το αποτέλεσμα έχει σίγουρα λάθος. Ο ίδιος ο έλεγχος είναι εύκολος, γιατί όλες οι πράξεις γίνονται με μονοψήφιους αριθμούς.
Μια ειλικρινής προειδοποίηση. Ο έλεγχος βρίσκει λάθη, αλλά δεν αποδεικνύει ότι το αποτέλεσμα είναι σωστό. Ένα λάθος αποτέλεσμα μπορεί να δώσει κατά τύχη την ίδια μονοψήφια μορφή, και μια περίπτωση είναι ιδιαίτερα συχνή: η αντιμετάθεση ψηφίων. Το 1081 και το 1801 καταλήγουν και τα δύο στο ένα, άρα αυτό το λάθος ο έλεγχος δεν το βλέπει.
Γι' αυτό ακριβώς πάει ζευγάρι με την εκτίμηση του αποτελέσματος. Η εκτίμηση δείχνει αν το αποτέλεσμα έχει τη σωστή τάξη μεγέθους, και η δοκιμή του εννιά πιάνει πολλά από τα μικρότερα λάθη που δεν αλλάζουν την τάξη μεγέθους.
Το ίδιο άθροισμα ψηφίων εμφανίζεται και στα κριτήρια διαιρετότητας, εκεί για τη διαιρετότητα με το εννιά.
Εξασκήσου
Η άσκηση δίνει μια έτοιμη πράξη και εσύ μετατρέπεις τέσσερις αριθμούς σε μονοψήφιους: τους δύο παράγοντες, το γινόμενο των δύο μονοψήφιων μορφών και το αποτέλεσμα. Τα δύο τελευταία πρέπει να συμπίπτουν, και αυτός είναι όλος ο έλεγχος.
Τεχνικές νοερών υπολογισμών
Πρόσθεση και αφαίρεση
Πολλαπλασιασμός
- Πολλαπλασιασμός με το οκτώΤρεις διπλασιασμοί στη σειρά, και στον δρόμο παίρνεις δώρο τον πολλαπλασιασμό με το δύο και με το τέσσερα.
- Τα τετράγωνα ως άγκυρεςΜάθε απέξω τα εννιά τετράγωνα και χρησιμοποίησέ τα για να βρεις τα γειτονικά γινόμενα. Η πιο δύσκολη γωνιά της προπαίδειας βρίσκεται ακριβώς δίπλα στα τετράγωνα.
- Πολλαπλασιασμός με το εννιάΣτην πραγματικότητα είναι πολλαπλασιασμός με το δέκα και μία αφαίρεση.
- Πολλαπλασιασμός κατά μέρηΧώρισε τον μεγαλύτερο παράγοντα σε δεκάδες και μονάδες, πολλαπλασίασε το καθένα χωριστά και μετά πρόσθεσε.
- Πολλαπλασιασμός διψήφιων αριθμώνΧώρισε τον έναν παράγοντα και πολλαπλασίασε ολόκληρο τον άλλο με κάθε μέρος. Τίποτα καινούριο εδώ, μόνο ένα επίπεδο παραπάνω.
- Στρογγυλοποίηση στον πολλαπλασιασμόΠολλαπλασίασε με τον κοντινό στρογγυλό αριθμό και διόρθωσε μετά. Η διόρθωση είναι η διαφορά επί τον άλλο παράγοντα.
- Υποδιπλασιασμός και διπλασιασμόςΓια να πολλαπλασιάσεις με το πέντε, πολλαπλασίασε με το δέκα και πάρε το μισό. Αν πάρεις το μισό του ενός παράγοντα και διπλασιάσεις τον άλλο, το γινόμενο μένει ίδιο.
- Πολλαπλασιασμός με το έντεκαΧώρισε τα ψηφία ενός διψήφιου αριθμού και βάλε ανάμεσα το άθροισμά τους. Αν το άθροισμα ξεπερνά το εννιά, ανάμεσα μένει μόνο το ψηφίο των μονάδων του και ένα προστίθεται στο πρώτο ψηφίο.
- Τετράγωνο διψήφιου αριθμούΔιάλεξε την κοντινότερη δεκάδα. Μετακίνησε τον έναν παράγοντα ως εκεί και τον άλλο το ίδιο προς την αντίθετη κατεύθυνση, πολλαπλασίασε τους αριθμούς που βρήκες και πρόσθεσε το τετράγωνο της μετατόπισης.
- Διαφορά τετραγώνωνΌταν δύο παράγοντες απέχουν το ίδιο από έναν στρογγυλό αριθμό, πολλαπλασίασε τον αριθμό που είναι στη μέση με τον εαυτό του και αφαίρεσε το τετράγωνο της απόστασης.
- Τετράγωνο αριθμού που λήγει σε πέντεΒγάλε το πέντε από το τέλος, πολλαπλασίασε ό,τι έμεινε με τον επόμενο αριθμό και βάλε 25 στο τέλος. Για παράδειγμα, το τετράγωνο του 35: 3 × 4 = 12 και 25 στο τέλος, βγαίνει 1225.
Διαίρεση
Έλεγχος
Νοεροί υπολογισμοί